Badania naukowe w Niemczech
Doktorat
Tradycyjny, indywidualny doktorat
Tradycyjną formą doktoratu w Niemczech jest indywidualna opieka naukowa promotora lub promotorki. Inaczej niż w Polsce przy tej formie doktoratu doktorant w Niemczech nie ma obowiązku uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych, może jednak w porozumieniu z promotorem brać udział w seminariach i wykładach. Doktoryzowanie się według tego tradycyjnego modelu oznacza głównie napisanie pracy doktorskiej. Egzamin doktorski składa się w zależności od regulaminu obowiązującego na danym wydziale albo z rigorosum (ponownego egzaminu z przedmiotów wybranego kierunku studiów) i obrony pracy doktorskiej, albo z kolokwium (formy mieszanej składającej się z rozmowy egzaminacyjnej i obrony pracy doktorskiej).Studia doktoranckie w kolegiach doktoranckich
W ostatnich latach tradycyjna forma doktoryzowania się zostaje coraz częściej zastąpiona przez studia doktoranckie. Odbywają się one w ramach kolegiów doktoranckich posiadających pewien temat przewodni, nad którym badania naukowe prowadzi liczna grupa doktorantów z różnych dziedzin pod opieką kilku do kilkunastu nauczycieli akademickich. Regulaminy takich kolegiów doktoranckich przewidują zazwyczaj szereg obowiązkowych seminariów doktoranckich. Doktoranci muszą regularnie prezentować postęp swoich prac, równolegle odbywają się też kolokwia i konferencje. Oprócz tego doktoranci kolegiów doktoranckich piszą – jak przy tradycyjnej formie – pracę doktorską.Tytuł naukowy doktora nadaje także w tym przypadku wydział danej uczelni, egzamin doktorski składa się więc w zasadzie z tych samych części jak przy tradycyjnej formie doktoryzowania się. Niektóre wydziały przyjęły w porozumieniu z kolegiami doktoranckimi, że np. ocena z certyfikatu wystawionego przez kolegium doktoranckie zostanie uznana jako rigorosum.
Obecnie istnieje w Niemczech wiele ofert studiów doktoranckich. Oto niektóre z nich:
- Międzynarodowe studia doktoranckie Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej (DAAD) i Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (DFG)
- Kolegia doktoranckie Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (DFG)
- Współpracujące jednostki badawcze tzw. "Sonderforschungsbereiche" Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (DFG)
- Międzynarodowe Szkoły Badawcze im. Maxa Plancka
- Kolegia doktoranckie niektórych niemieckich krajów związkowych
- Sieć programów doktoranckich w dziedzinach biologii i medycyny
