Studia w Niemczech bez tajemnic

Wybór uniwersytetów w Niemczech jest bardzo szeroki, dlatego podjęcie decyzji może być trudne – w końcu spędzicie tam kilka lat swojego życia.

Być może myślicie już o konkretnym mieście, w którym chcielibyście mieszkać i studiować. A może kierowaliście się rankingami uczelni wyższych i na tej podstawie wybraliście uniwersytet.

Rankingi mogą być dobrym punktem wyjścia, ale nie powinny być decydującym czynnikiem. Najważniejsze jest, aby przyjrzeć się kierunkowi studiów, który chcecie wybrać. Może się zdarzyć, że ranking wskaże świetną uczelnię w wymarzonym mieście, ale program studiów okaże się nie do końca odpowiadający Waszym oczekiwaniom.

Jeśli chodzi o rankingi, to polecałabym Wam taki, który ocenia kierunki studiów, a nie uczelnie jako takie – czyli taki, który pozwoli Wam dowiedzieć się, gdzie najlepiej studiować wybrany przez Was kierunek. Takim rankingiem jest na przekład CHE Ranking 2025: Das große Hochschulranking

Moja rada: kierujcie się kierunkiem studiów i znajdźcie uczelnie, których program i wymagania najbardziej Wam odpowiadają.

Jak już wspominałam, w Niemczech macie naprawdę dużo uczelni do wyboru. Poszukajcie w Internecie rekomendacji dotyczących uniwersytetów związanych z Waszym kierunkiem studiów, przeczytajcie wszystkie informacje na jego temat na stronie internetowej uczelni, skorzystajcie z rankingu kierunku studiów. Zainteresujcie się również miastem, kosztami utrzymania i tym, co to miejsce ma do zaoferowania. Spędzicie tam dłuższy czas, więc powinniście mieć pewność, że będziecie się tam dobrze czuli.

A kto wie, może znajdziecie uniwersytet, o którym nawet nie myśleliście, lub miasto, którego nigdy nie braliście pod uwagę, i spędzicie tam najlepszy czas swojego życia? :)

Kilka wskazówek, które mogą pomóc w podjęciu decyzji:

• Czy chcę studiować na uniwersytecie z klasycznym kampusem?
• Jak duża powinna być uczelnia/kierunek studiów?
• Jakie obszary powinnien obejmować program mojego kierunku studiów?
• Jak ważne jest dla mnie życie studenckie i jak wygląda ono na wybranym uniwersytecie?
• Jak duże powinno być miasto?
• Jaka jest moja granica kosztów wynajmu i utrzymania?
• Czym chciał(a)bym się zajmować poza uniwersytetem i czy miasto może mi to zaoferować?

W Niemczech uniwersytety mają różne strony internetowe, z których każda spełnia swój własny cel. Szybko można się pogubić, która strona służy do czego i które z nich należy regularnie śledzić.

Dlatego chciałabym przedstawić wam kilka stron internetowych, które mogą być dla was interesujące:

1. Strona główna: Jest to standardowa strona internetowa uczelni zawierająca wszystkie ważne informacje, takie jak prezentacja uczelni, kierunki studiów, badania naukowe itp. Na stronie można również znaleźć linki do wszystkich innych stron internetowych, które mogą być ważne dla studentów uniwersytetu.
2. HISinOne: Strona internetowa służąca do zarządzania wszystkimi danymi studenta. Znajduje się tam profil studenta, gdzie można uzyskać przegląd swoich danych osobowych, modułów, osiągnięć w nauce, płatności, zaświadczeń, statusu studenta itp. Na tej stronie można również zapisać się na egzaminy lub z nich zrezygnować.
3. LSF: Wykaz wszystkich zajęć. Na tej stronie internetowej można stworzyć swój plan zajęć i zapisać się na kursy. Znajdziecie tam również informacje dotyczące pomieszczeń i personelu uniwersytetu. Przed rozpoczęciem rejestracji można już zaplanować plan zajęć, wybierając kursy, które Was interesują i najlepiej pasują pod względem godzin, aby później nie musieć w panice przeszukiwać wykazu zajęć podczas rejestracji.
4. Webmailer: Jako studenci otrzymacie oczywiście dostęp do poczty elektronicznej swojej uczelni. Dzięki niej będziecie mogli kontaktować się z wykładowcami, korzystając z osobistego adresu e-mailowego uczelni, otrzymywać informacje od uczelni oraz przypomnienia o terminach rejestracji itp.
5. Strona internetowa biblioteki uniwersyteckiej: Dzięki swoim danym dostępowym będziecie mieli profil w bibliotece uniwersyteckiej. Profil ten jest potrzebny przede wszystkim do wypożyczania książek. Poza tym umożliwia on również zalogowanie się na stronie internetowej biblioteki. Można tam sprawdzić dostępność literatury oraz zarezerwować ją online, aby była gotowa do odbioru, a także wpisać się na listę oczekujących, jeśli książka jest niedostępna. Dużą zaletą biblioteki uniwersyteckiej jest to, że często dostępne są wersje online literatury, do których studenci uniwersytetu mają dostęp dzięki licencjom uzgodnionym przez uniwersytet z wydawcami.
6. Studierendenwerk: “Studierendenwerk” to instytucja działająca przy uczelniach, która wspiera studentów w różnych aspektach. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w osobnym artykule, ale na pewno warto mieć na oku tę stronę internetową.
7. Aplikacja uniwersytetu: Wiele uniwersytetów ma obecnie własne aplikacje. W aplikacji mojego uniwersytetu znajduje się przegląd wszystkich stron internetowych i organizacji uniwersyteckich, plan stołówki, radio uniwersyteckie i wiadomości z uniwersytetu, a także „portfel” z moim semestralnym biletem na transport publiczny w Niemczech, moją cyfrową legitymacją studencką i kartą biblioteczną.

Jak wspomniałam w poprzednim wpisie, “Studierendenwerke” zajmują się wsparciem i organizacją różnych usług dla studentów. Dotyczy to również studentów zagranicznych, dlatego warto zapoznać się z działalnością tych organizacji.

Niektóre “Studierendenwerke” odpowiadają wyłącznie za jedną uczelnię, jednak zazwyczaj obsługują kilka szkół wyższych jednocześnie. Zazwyczaj “Studierendenwerk” ma swoją siedzibę na terenie kampusu uniwersyteckiego lub w pobliżu uczelni. Jeśli macie do nich jakąś sprawę, możecie tam zajrzeć lub znaleźć dane kontaktowe na stronie internetowej tej organizacji.

Trzy najważniejsze zadania “Studierendenwerk”:

• Prowadzenie stołówek i kawiarni uniwersyteckich
• W większości przypadków zarządzanie akademikami
• Prowadzenie punktów doradczych BAföG na uczelniach (BAföG to państwowy program wsparcia finansowego dla studentów w Niemczech, częściowo w formie dotacji, a częściowo jako pożyczki zwrotnej. Informacje na temat BAföG)

Dodatkowe zadania obejmują:

• Dodatkowe możliwości wsparcia finansowego i organizacyjnego
• Opieka nad dziećmi dla rodziców, którzy chcą studiować
• Możliwości uzyskania pomocy psychologicznej i społecznej
• Oferta kulturalna

Jeśli potrzebujecie pomocy, nie wahajcie się skontaktować z “Studierendenwerk”. Są oni po to, aby wam pomóc!

W Niemczech studenci niemieccy i zagraniczni (zwłaszcza z krajów UE) z reguły nie ponoszą żadnych opłat za studia. Istnieje natomiast tzw. “Semesterbeitrag”, czyli opłata semestralna, która, jak sama nazwa wskazuje, jest uiszczana raz w semestrze.

Dokładna kwota różni się w zależności od kraju związkowego i uczelni, i zależy przede wszystkim tego, czy w jej skład wchodzi bilet na transport miejski – wówczas “Semesterbeitrag” może wynosić do ok. 400 EUR. Po zapisaniu się na niemiecką uczelnię otrzymacie informację o dokładnej kwocie.

Co obejmuje „Semesterbeitrag”:

1. Często, ale nie zawsze – bilet semestralny: Bilet semestralny to ulgowy bilet na przejazdy regionalnymi pociągami oraz komunikacją miejską (autobusy, tramwaje, metro). W zależności od uczelni może on obowiązywać tylko w danym regionie albo w całych Niemczech.
2. Studierendenwerk: Część finansowania tej organizacji jest pokrywana przez samych studentów. W skład opłaty semestralnej wchodzi składka socjalna, która do niej trafia.
3. Składka studencka: Na niemieckich uniwersytetach istnieje samorząd studencki, w skład którego wchodzi parlament studencki (niem. Studierendenparlament, StuPa) oraz ogólna komisja studencka (Allgemeiner Studierendenausschuss, AStA). Reprezentują one społeczność studencką uniwersytetu i są finansowane z niewielkich kwot w ramach składki semestralnej. W Bawarii nie ma klasycznego samorządu studenckiego finansowanego ze składek studentów, dlatego Semesterbeitrag zwykle nie obejmuje takiej opłaty.

W zależności od kraju związkowego “Semesterbeitrag” może obejmować również inne składki, np. opłatę za administrację, sport, radio uniwersyteckie itp.

Aplikacja i rejestracja na uniwersytecie są już za mną, ale teraz czeka mnie kolejne wyzwanie: potrzebuję mieszkania!

Opcje dla studentów w Niemczech nie różnią się zasadniczo od tych w Polsce — do wyboru są akademiki oraz mieszkania na wynajem na wolnym rynku. Ze względu na niewystarczającą liczbę miejsc w akademikach w dużych i najpopularniejszych ośrodkach akademickich, bardziej powszechne niż w Polsce jest „Wohngemeinschaft” (w skrócie “WG”), czyli wspólne wynajmowanie mieszkania przez kilka osób.W zależności od tego, jak drogie jest miasto, w którym studiujesz, być może będzie Cię stać na wynajęcie małego mieszkania.

Dlatego — jak już wspominałam w punkcie „Która uczelnia będzie dla mnie odpowiednia” — bardzo ważne jest przeanalizowanie możliwości zakwaterowania w danym mieście, zanim zdecydujecie się na studia w tym miejscu.

Jeśli wybierzecie lokalizację z największymi i najpopularniejszymi uczelniami, musicie liczyć się z tym, że traficie na listę oczekujących na akademik i będziecie musieli samodzielnie szukać zakwaterowania na wolnym rynku. Pamiętajcie też, że największe i najpopularniejsze miasta są zazwyczaj najdroższe, więc wynajęcie samodzielnego mieszkania może być trudne również z powodów finansowych. W mniejszych ośrodkach akademickich macie natomiast większą szansę na miejsce w akademiku. Ja podczas studiów licencjackich mieszkałam w dwuosobowym pokoju w akademiku.

Niektóre uczelnie oferują pomoc informacyjną lub konkretne wsparcie przy znalezieniu mieszkania. Warto skontaktować się z biurem rekrutacji lub „International Office” wybranej uczelni, aby dowiedzieć się, na jakie wsparcie możesz liczyć.

Gdzie najlepiej szukać?

Akademiki

Akademiki są zazwyczaj zarządzane przez “Studierendenwerke” przy uniwersytetach (patrz punkt na temat tych organizacji). Oferowane są wspólne mieszkania (zazwyczaj dla 2–4 osób), apartamenty jednoosobowe lub pokoje z wspólnym korytarzem, kuchnią i łazienką. Ostatnia opcja zakwaterowania jest zazwyczaj najtańsza, ale dzieli się ją zazwyczaj z wiekszą liczbą osób niż typowe mieszkania studenckie.

Zaletami akademików są: fakt, że zapewnia i obsługuje je “Studierendenwerk”, czynsz, w którym automatycznie uwzględnione są koszty dodatkowe (prąd, woda, ogrzewanie, często Internet), a także to, że mieszkania są zazwyczaj umeblowane. Wadą jest to, że popyt na akademiki jest bardzo wysoki, co często powoduje długie listy oczekujących.

Aplikacja o miejsce w akademiku odbywa się za pośrednictwem strony internetowej “Studierendenwerk” . Na stronie poświęconej zakwaterowaniu znajdują się wszystkie informacje o dostępnych akademikach oraz formularz zgłoszeniowy online. Zazwyczaj Studierendenwerk wymaga w zgłoszeniu zaświadczenia o statusie studenta, co oznacza, że wniosek można złożyć dopiero po oficjalnym zapisaniu się na studia. Ale uwaga! Zdarza się, że wniosek można złożyć jeszcze przez dostaniem się na studia. Dlatego koniecznie odwiedźcie stronę “Studierendenwerk” Waszej uczelni tak szybko jak to możliwe i sprawdźcie, jakie zasady obowiązują w wybranej przez Was lokalizacji.

“Wohngemeinschaften” (“WG”)

“Wohngemeinschaften”, popularnie zwane “WG” to , jak już wspominałam, „wspólnoty mieszkaniowe”, polegające na wspólnym wynajmowaniu mieszkania przez kilka osób. W przeciwieństwie do akademików w “WG” można mieszkać z osobami w różnym wieku i o różnych stylach życia. W Niemczech funkcjonuje charakterystyczna praktyka organizowania tzw. „castingów” do takich wspólnot, które pozwalają sprawdzić, na ile kandydat pasuje do obecnych mieszkańców, i czy wspólne mieszkanie będzie dla wszystkich komfortowe. W większości przypadków pokoje w “WG” są umeblowane, ale warto zwrócić na to szczególną uwagę sprawdzając ogłoszenia. Wiele osób oferuje również wirtualne zwiedzanie mieszkania — jeśli taka możliwość istnieje, zdecydowanie warto z niej skorzystać i nawiązać kontakt z wynajmującym oraz aktualnymi mieszkańcami, aby wyjaśnić wszystkie kwestie przed podpisaniem umowy najmu.

Warto także zapytać znajomych i przyjaciół mieszkających w danym mieście lub znających kogoś na miejscu, kto mógłby pomóc w poszukiwaniach. Pomocne bywają również grupy na Facebooku i ogłoszenia w mediach społecznościowych, które mogą być udostępniane dalej przez znajomych — aż, przy odrobinie szczęścia, trafią do osoby mogącej pomóc.

Istnieją także strony internetowe ułatwiające znalezienie pokoju we wspólnym mieszkaniu. Tu kilka przykładów, choć oczywiście nie mogę wziąć żadnej odpowiedzialności za ogłoszenia pojawiające się na tych portalach:

Portale internetowe popularne wśród Niemców:

• WG-Gesucht (dostępne w języku niemieckim, angielskim i hiszpańskim)
• Kleinanzeigen (ogólny portal wyszukiwania, ale można filtrować wyniki według określonych kategorii, dostępny tylko w języku niemieckim)
• ImmoScout (dostępne tylko w języku niemieckim)

Portale internetowe skierowane do międzynarodowych kandydatów:

• Housing Anywhere
• Amber Student

Oczywiście, jak zawsze w Internecie, należy zachować czujność i możliwie dokładnie weryfikować oferty pod kątem potencjalnych oszustw oraz nieuczciwych praktyk wynajmu. Warto sprawdzić wiarygodność ogłoszeniodawcy, unikać wpłacania zaliczek przed obejrzeniem mieszkania (lub rzetelną weryfikacją oferty) oraz dokładnie zapoznać się z warunkami umowy.

Niekiedy korzystanie z tego typu portali wiąże się dodatkowymi opłatami.

Niemieckie niwersytety oferują studentom znacznie więcej niż tylko seminaria i wykłady.

Tutoria

Poszczególne jednoski uniwersyteckie często organizują tzw. tutoria (niem. Tutorium), które pogłębiają zagadnienia omawiane podczas wykładów poprzez ćwiczenia oraz dają studentom możliwość wyjaśnienia wątpliwości i lepszego zrozumienia materiału. Zajęcia te (współ-)prowadzone są często przez studentów starszych lat pełniących funkcję tutorów.

Praca na uczelni

To prowadzi nas do ważnej kwestii: studenci w zależności od etapu studiów mogą pracować w jednostkach uniwersyteckich jako asystenci studenccy (SHK – Studentische Hilfskraft) lub asystenci naukowi (WHK – Wissenschaftliche Hilfskraft). W ramach pracy jako SHK lub WHK można wykonywać różnorodne zadania, takie jak korekta prac, prowadzenie zajęć i tutoriali, wsparcie badań empirycznych, pomoc administracyjna i wiele innych.

Jeśli taka forma pracy Was zainteresuje i jednocześnie otrzymujecie stypendium naukowe, koniecznie zapytajcie swoją organizację stypendialną, czy podjęcie zatrudnienia jest dopuszczalne. W razie potrzeby zgłoście planowaną pracę i uzyskajcie wymaganą zgodę.

Biblioteki

Niemieccy studenci spędzają dużo czasu w bibliotekach uniwersyteckich. Zazwyczaj dostępne są różne strefy do nauki, poszukiwania informacji czy pisania prac:

• Pomieszczenia grupowe – idealne, jeśli chcecie spotkać się z grupą i wspólnie pracować nad projektem.
• Strefy cichej pracy – dla tych, którzy wolą naukę w spokoju, dostępne są stanowiska indywidualne. Osobiście lubiłam chodzić do biblioteki, gdy nie mogłam się skoncentrować w domu podczas nauki do egzaminu lub gdy szukałam literatury do mojej pracy licencjackiej. Prawie dwa lata temu w bibliotece mojej uczelni wprowadzono też stoły barowe i bieżnie dla tych, dla których całodzienne siedzenie nie jest komfortowe dla ciała.
• Stanowiska komputerowe – wiele miejsc wyposażonych jest w komputery do wyszukiwania informacji.
  Mała wskazówka: w organizacji AstA (niem. Allgemeiner Studierendenausschuss, „Ogólna komisja studencka”) często istnieje możliwość wypożyczenia laptopa na cały semestr.

W okresie egzaminów biblioteki bywają bardzo zatłoczone, dlatego jeśli chcecie mieć zapewnione miejsce, najlepiej przyjść wcześnie rano.

Stołówki i kawiarnie

W Niemczech stołówki (Mensa) i kawiarnie (Cafeteria) uniwersyteckie cieszą się dużą popularnością wśród studentów nie tylko jako miejsca, gdzie można smacznie i niedrogo zjeść, ale także jako przestrzenie do spotkań. Jest ich bardzo dużo – niektóre uczelnie mają nawet po kilka dużych stołówek. Oferta potraw jest różnorodna i uwzględnia różne preferencje dietetyczne.

Niemieckim uczelniom zależy na tym, aby studenci byli w dobrej formie i dobrze się czuli , dlatego oferują wiele zajęć rekreacyjnych.

Wiele uczelni organizuje wieczory filmowe w salach wykładowych. Zazwyczaj prowadzone są one przez grupy studenckie, które często poszukują nowych członków — jeśli jesteście zainteresowani, warto się zgłosić. Filmy najczęściej wyświetlane są w języku niemieckim, ale często pokazywane są też filmy w oryginalnej wersji językowej (głównie angielskiej) z niemieckimi napisami. Wstęp jest płatny, zwykle około 2 euro. Przyjdźcie, cieszcie się pokazem i nowymi znajomościami! Nie zapomnijcie o przekąskach i napojach!

Słyszeliście kiedyś o sporcie uniwersyteckim? Karnety na siłownię i zajęcia sportowe na wolnym rynku potrafią być dość drogie, zwłaszcza dla studentów bez stałego dochodu. Na szczęście większość uczelni oferuje szeroką gamę zajęć sportowych, a często także własną strefę fitness. Każdy znajdzie coś dla siebie: od jogi, przez taniec, sporty zespołowe, pływanie, aż po sporty walki. Czasami organizowane są też wyjazdy, np. na narty. Kursy są płatne, ale dla studentów znacznie tańsze. Ważne jest, aby zapisać się z wyprzedzeniem — decyduje kolejność zgłoszeń, dlatego warto śledzić terminy zapisów!

Na uniwersytecie można również rozwijać pasje muzyczne. Wiele uczelni umożliwia udział w chórach i orkiestrach, a informacje o zapisach i próbach są zazwyczaj dostępne na stronach internetowych uczelni.

Na niemieckich uczelniach odbywa się też wiele wydarzeń tematycznych. Organizuje je sam uniwersytet, np. festyny letnie, ale także poszczególne katedry czy organizacje studenckie. “Studierendenwerk” oraz AStA organizują własne imprezy, a o dodatkowe informacje można pytać radę studencką swojego kierunku. Rady te nie zajmują się jedynie opieką nad studentami i organizacją tygodnia orientacyjnego — często przygotowują także imprezy tematyczne dla studentów danego kierunku, np. bardzo popularne spotkania bożonarodzeniowe.

Uniwersytety w Niemczech, ale także miasta uniwersyteckie i lokalne ośrodki kulturalne robią wiele, aby studenci dobrze czuli się na uczelni, a także poza nią.

Wiele instytucji kultury oferuje studentom różne zniżki. Słyszałam np. o akcjach, w ramach których studenci kierunków artystycznych mogli otrzymać bezpłatny wstęp do muzeów po okazaniu legitymacji studenckiej.

Jeżeli lubicie chodzić do teatru lub opery, również warto śledzić oferty skierowane do studentów. W wielu miastach dostępny jest tzw. „bilet kulturalny” (niem. Kulturticket), który uprawnia do dodatkowych zniżek na wybrane spektakle teatralne. Więcej informacji na ten temat można uzyskać bezpośrednio w instytucjach kulturalnych lub w urzędzie miasta.
Zależnie od uczelni, znalezienie odpowiednich stron poświęconych zajęciom pozauczelnianymi i ofertom kulturalnym może być nieco skomplikowane. Zazwyczaj na stronie internetowej uczelni znajduje się pasek wyszukiwania — wpisując odpowiednie słowa kluczowe, powinniście dość szybko trafić na interesujące Was treści. Nie zaszkodzi też po prostu eksplorować stronę uczelni, klikając w różne zakładki — w ten sposób możecie odkryć nie tylko interesujące zajęcia, ale także inne ważne informacje.

Dla tych, którzy lubią imprezować: organizacje studenckie (np. “Fachschaftsrat”, “Studirerendenschaft”), np. te wokół kierunków ekonomicznych czy MINT (matematyka, informatyka, nauki przyrodnicze, technika), często współpracują z lokalnymi klubami i organizują wydarzenia, na które studenci mogą kupić bilety w korzystnych cenach, zwłaszcza w przedsprzedaży. Informacje o nadchodzących imprezach są zazwyczaj wywieszane na plakatach na terenie kampusu i ogłaszane na profilach rad studenckich w mediach społecznosciowych, a stoiska przedsprzedażowe znajdują się najczęściej w pobliżu stołówek i kawiarni.

Kolejna wskazówka: dowiedzcie się, czy w Waszym mieście organizowane są imprezy Erasmusa. Regularnie odbywają się tam wydarzenia integracyjne dla (zagranicznych) studentów, które mają na celu nawiązywanie kontaktów i dobrą zabawę. Z reguły nie trzeba być uczestnikiem programu Erasmus, aby w nich uczestniczyć — każdy jest mile widziany.